محاسبه‌گر ارث (سهم‌الارث)
تقسیم ترکه و سهم‌الارث هر وارث را بر اساس فقه جعفری یا اهل سنت (حنفی) با کسر دقیق، درصد، مبلغ و توضیح گام‌به‌گام حساب کنید: طبقات ارث، فرض، رد، عول و حجب.
این ابزار بدون اینترنت هم کار میکند.
این ابزار فقط برای آموزش و برآورد است و جای فتوا یا حکم دادگاه را نمی‌گیرد. برای تقسیم واقعی ترکه با مرجع تقلید، عالم دینی مورد اعتماد یا دادگاه (گواهی انحصار وراثت) مشورت کنید.
ترکه (دارایی متوفی)
اختیاری؛ اگر خالی بماند فقط سهمها نمایش داده میشود.
وصیت فقط تا یکسوم باقیمانده (پس از هزینه‌ها و بدهی‌ها) نافذ است.
وارثان زنده هنگام فوت
تعداد هر گروه را وارد کنید. اگر متوفی زن است «شوهر» و اگر مرد است «همسر (زن)» را وارد کنید. «پدری» یعنی فقط از طرف پدر (ناتنی) و «مادری» یعنی فقط از طرف مادر.
همسر
فرزندان و نوهها
پدر، مادر و اجداد
خواهران و برادران
عمو، عمه، دایی و خاله
تعداد وارثان را وارد کنید تا تقسیم ترکه نمایش داده شود.
راهنمای استفاده
۱. مذهب فقهی را انتخاب کنید: جعفری یا اهل سنت (حنفی).
۲. اگر می‌خواهید مبلغ سهم هر نفر را ببینید، کل ترکه، هزینهٔ کفن و دفن، بدهی‌ها و وصیت را به تومان وارد کنید.
۳. تعداد هر گروه از وارثانی را که هنگام فوت زنده بوده‌اند وارد کنید. اگر متوفی زن است «شوهر» و اگر مرد است «همسر (زن)» را بزنید.
۴. جدول سهم‌الارث هر وارث را به‌صورت کسر، درصد و مبلغ نشان میدهد و زیر آن توضیح گام‌به‌گام می‌آید: سهمهای فرضی، حاجب‌ها، رد، عول یا کمبود.
چگونه حساب میشود؟
- فرض: سهمهای معین قرآنی مانند نصف، یک‌چهارم، یک‌هشتم، دو سوم، یکسوم و یکششم.
- حاجب: وارثی که بودنش سهم دیگری را کم یا حذف میکند؛ مثلاً در فقه جعفری دو برادر (با زنده بودن پدر) سهم مادر را از یکسوم به یکششم می‌رسانند.
- سهم پسر و دختر: هر جا پسر و دختر با هم ارث میبرند، سهم پسر دو برابر دختر است؛ خواهر و برادر مادری به‌طور مساوی میبرند.
- همهٔ محاسبه‌ها با کسرهای دقیق انجام میشود و جمع سهمها همیشه برابر کل ترکه است. مبالغ به پایین گرد می‌شوند و باقی‌ماندهٔ گرد کردن جداگانه نشان داده میشود.
- حالت‌هایی که فقها در آن اختلاف جدی دارند یا با تعداد وارثان قابل تشخیص نیستند (مانند ذوی‌الارحام در فقه اهل سنت یا برادرزاده‌ها در فقه جعفری) محاسبه نمی‌شوند و ابزار صریحاً اعلام میکند.
پرسش‌های متداول
طبقات ارث در فقه جعفری چیست؟
در فقه جعفری خویشاوندان در سه طبقه ارث میبرند: طبقهٔ اول پدر و مادر و فرزندان (و نوهها)؛ طبقهٔ دوم اجداد و خواهران و برادران (و فرزندانشان)؛ طبقهٔ سوم عمو، عمه، دایی و خاله. تا وقتی یک نفر از طبقهٔ جلوتر زنده است، طبقهٔ بعد ارث نمیبرد. زن یا شوهر با همهٔ طبقات ارث میبرد. در فقه اهل سنت بهجای طبقات، صاحبان فرض و عصبه و قواعد حجب به کار میرود.
عول و رد یعنی چه؟
گاهی جمع سهمهای فرضی (مانند نصف، یکسوم، یکششم) از کل ترکه بیشتر میشود. در فقه اهل سنت «عول» انجام میشود، یعنی سهم همه به یک نسبت کم میشود. در فقه جعفری عول نیست و کمبود فقط از سهم دختران یا خواهران کم میشود. اگر بعد از سهمها چیزی بماند و عصبهای نباشد، مازاد به نسبت سهمها به وارثان خونی «رد» میشود؛ به زن یا شوهر رد نمیشود (جز شوهری که تنها وارث است، در فقه جعفری).
وصیت چقدر از ترکه را میتواند بگیرد؟
اول هزینهٔ کفن و دفن و بدهیهای متوفی (از جمله مهریهٔ پرداختنشده) از ترکه برداشته میشود. وصیت تا یکسوم باقیمانده نافذ است و بیش از آن فقط با اجازهٔ وارثان اجرا میشود. این ابزار وصیت بیشتر را تا یکسوم حساب میکند و به شما اطلاع میدهد.
آیا نتیجهٔ این ابزار برای تقسیم واقعی کافی است؟
خیر. این محاسبه فقط برای آموزش و برآورد است. موانع ارث، حمل، مفقود بودن وارث، ترتیب فوت، اختلاف فتواها و احکامی مانند ارث زن از زمین یا حبوه می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. برای تقسیم واقعی با مرجع تقلید، عالم دینی یا دادگاه (گواهی انحصار وراثت) مشورت کنید.